Jak działa GPW – rynek główny, NewConnect i indeksy WIG20, mWIG40, sWIG80

GPW (Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie) działa jako rynek, na którym notowane są akcje, obligacje i inne instrumenty finansowe. Akcje spółek handluje się głównie na rynku głównym (regulowanym) oraz na NewConnect (alternatywnym systemie obrotu). Największe spółki zestawia indeks WIG20 (20 spółek), średnie mWIG40 (40), a małe sWIG80 (80). Każdy z rynków ma inne zasady i inny poziom ryzyka.

 

Czego dowiesz się z tego artykułu:

• Czym jest GPW i jakie instrumenty się na niej notuje
• Kto uczestniczy w obrocie i jak przebiega transakcja
• Czym różni się rynek główny od NewConnect (tabela porównawcza)
• Czym są indeksy WIG, WIG20, mWIG40 i sWIG80 i jak się je interpretuje
• Dlaczego składy indeksów się zmieniają i co to oznacza
• Jak znajdować i porównywać spółki notowane na giełdzie
• Jakie ryzyka wiążą się z inwestowaniem na GPW
• Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

 

Czym jest GPW i co się na niej notuje

GPW to spółka akcyjna, która prowadzi w Warszawie rynek papierów wartościowych. Jej zadaniem jest zapewnienie miejsca, w którym kupujący i sprzedający spotykają się według jednolitych zasad, a ceny powstają w wyniku ich zleceń. Dzięki temu spółki mogą pozyskiwać kapitał, a inwestorzy mogą kupować i sprzedawać udziały w tych spółkach.

Na giełdzie notuje się kilka grup instrumentów:

• Akcje, czyli udziały w kapitale spółek, notowane na rynku głównym i na NewConnect.
• Obligacje, czyli instrumenty dłużne, notowane na wyodrębnionym rynku obligacji.
• Instrumenty pochodne, na przykład kontrakty terminowe na indeksy lub akcje.
• Fundusze ETF i inne produkty strukturyzowane, które odzwierciedlają zachowanie indeksów lub koszyków aktywów.

Ten artykuł skupia się na akcjach i indeksach, bo to one najczęściej pojawiają się w pierwszych pytaniach osób, które poznają rynek.

 

Kto uczestniczy w obrocie i jak przebiega transakcja

Inwestor indywidualny nie handluje bezpośrednio na giełdzie. Zlecenia składa przez dom maklerski, który prowadzi jego rachunek inwestycyjny i przekazuje zlecenia do systemu giełdy. Pozostali uczestnicy rynku to:

• Giełda, która prowadzi system notowań i ustala zasady handlu.
• Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW), który rejestruje papiery wartościowe i zajmuje się rozliczaniem transakcji.
• Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), która nadzoruje rynek kapitałowy.
• Emitenci, czyli spółki, których akcje są notowane, oraz inwestorzy: indywidualni i instytucjonalni, na przykład fundusze.

Transakcja przebiega w uproszczeniu tak:

1. Inwestor składa w domu maklerskim zlecenie kupna lub sprzedaży, podając instrument, liczbę sztuk i limit ceny (albo wybierając zlecenie po cenie rynkowej).
2. System giełdy zestawia zlecenia kupna ze zleceniami sprzedaży według zasad pierwszeństwa ceny i czasu.
3. Gdy zlecenia się spotykają, powstaje transakcja i kurs.
4. KDPW rozlicza transakcję: papiery wartościowe i środki zmieniają właściciela.

Notowania mogą mieć charakter ciągły, gdy transakcje zawierane są na bieżąco w trakcie sesji, albo jednolity, gdy cenę ustala się w wyznaczonych momentach na podstawie zebranych zleceń. Tryb zależy od instrumentu i jego płynności. Na giełdzie działają też mechanizmy ograniczające skrajne wahania kursu w trakcie sesji. Godziny i fazy sesji określają przepisy giełdy, więc aktualny harmonogram warto sprawdzać w jej oficjalnych materiałach.

 

Rynek główny a NewConnect

GPW prowadzi dwa główne rynki akcji. Rynek główny to rynek regulowany, na którym notowane są zwykle większe i bardziej ugruntowane spółki. NewConnect to alternatywny system obrotu (ASO), przeznaczony dla mniejszych i młodszych firm, z innymi, mniej rygorystycznymi wymogami formalnymi.

Cecha	Rynek główny	NewConnect
Status	Rynek regulowany	Alternatywny system obrotu (ASO)
Operator	GPW	GPW
Zasady działania	Przepisy prawa i regulamin giełdy	Regulamin alternatywnego systemu obrotu oraz przepisy prawa, w tym MAR
Wymogi formalne dla spółek	Wyższe	Niższe
Typowe spółki	Duże, średnie i mniejsze firmy o ugruntowanej pozycji	Mniejsze i młodsze firmy, często na wczesnym etapie rozwoju
System raportowania	ESPI	EBI
Płynność	Zazwyczaj wyższa	Zazwyczaj niższa
Poziom ryzyka	Zróżnicowany	Zazwyczaj wyższy

 

Na NewConnect wyróżnia się też segmenty, w tym grupę o podwyższonych wymogach dotyczących kapitalizacji, sytuacji finansowej i raportowania. W praktyce spółki z tego rynku bywają bardziej zmienne, a handel akcjami bywa mniej płynny, co oznacza, że kupno lub sprzedaż większej liczby akcji może wymagać zaakceptowania mniej korzystnej ceny.

 

Indeksy giełdowe: WIG, WIG20, mWIG40, sWIG80

Indeks giełdowy to wskaźnik, który opisuje zachowanie wybranej grupy spółek. Nie jest instrumentem, który można kupić bezpośrednio, ale punktem odniesienia: pokazuje, co dzieje się z całym rynkiem lub jego segmentem. Indeksy dzieli się według wielkości spółek, czyli ich kapitalizacji (wartości rynkowej wszystkich akcji spółki).

Indeks	Co obejmuje	Liczba spółek	Typ
WIG	Kwalifikujące się spółki rynku głównego	Zmienna	Dochodowy
WIG20	Największe i najbardziej płynne spółki rynku głównego	20	Cenowy
mWIG40	Średnie spółki rynku głównego	40	Cenowy
sWIG80	Małe spółki rynku głównego	80	Cenowy

 

Dla NewConnect liczone są odrębne indeksy, w tym NCIndex. Pojęcia z tabeli wymagają krótkiego wyjaśnienia:

• Indeks cenowy uwzględnia tylko zmiany cen akcji. Indeks dochodowy (całkowitego zwrotu) uwzględnia także wypłacone dywidendy. Dla WIG20, mWIG40 i sWIG80 istnieją również wersje dochodowe, oznaczane literami TR.
• Spółki w mWIG40 i sWIG80 nie wchodzą do WIG20, więc poszczególne indeksy obejmują różne grupy firm bez dublowania.
• Ograniczenia udziałów. W WIG20 nie może być więcej niż pięć spółek z jednego sektora, a w sWIG80 udział jednej spółki nie może przekroczyć 10%.

 

Dlaczego składy indeksów się zmieniają?

Indeksy są aktualizowane cyklicznie. Skład WIG20, mWIG40 i sWIG80 jest przeglądany co kwartał, a o przynależności decydują między innymi wielkość spółki i płynność jej akcji. Zdarza się więc, że spółka awansuje z mWIG40 do WIG20 albo spada do sWIG80. Dlatego historyczny wynik indeksu nie jest wynikiem „tych samych” spółek, a lista składników sprzed kilku lat różni się od obecnej.

 

Co mówi indeks, a czego nie mówi?

Indeks WIG20 często traktuje się jako „barometr” polskiego rynku. Obejmuje on jednak wyłącznie 20 największych spółek, więc w mniejszym stopniu odzwierciedla zachowanie mniejszych firm. Wzrost indeksu nie oznacza też, że wszystkie spółki w nim zyskują, a spadek nie oznacza, że wszystkie tracą. Spółki w indeksie mają różne wagi i mogą poruszać się w przeciwnych kierunkach.

 

Jak znajdować i porównywać spółki?

Kiedy rynek jest już zrozumiały, naturalnym pytaniem staje się, gdzie sprawdzić konkretne spółki. Podstawowe informacje o nich można znaleźć w komunikatach spółek, serwisach giełdowych i serwisach prezentujących notowania. Przykładem takiego miejsca jest alfabetyczny katalog spółek z GPW, USA i kryptowalut z aktualnymi notowaniami, który prowadzi iqrynku, serwis z automatyczną analizą techniczną spółek GPW, USA i kryptowalut. Dla początkującego takie zestawienie bywa po prostu wygodnym spisem, który pozwala sprawdzić, czy dana spółka jest notowana, i przejść do jej notowań.

Po znalezieniu kilku spółek zwykle chce się zestawić ich podstawowe cechy. Przydatne jest wtedy narzędzie typu porównywarka, w której zestawisz 2–4 walory obok siebie, pokazujące m.in. trend i zmienność. Porównanie ułatwia zrozumienie różnic między spółkami z różnych indeksów, na przykład między dużą spółką z WIG20 a małą z sWIG80. Takie narzędzie porządkuje dane i nie wskazuje, co zrobić z akcjami. Tu zobaczyć można przykład: https://iqrynku.pl/porownaj.

 

Ryzyka związane z inwestowaniem na GPW

Giełda jest miejscem, w którym ceny zmieniają się codziennie, a spółki mogą tracić na wartości z wielu powodów. Do najważniejszych rodzajów ryzyka należą:

• Ryzyko rynkowe. Cały rynek lub jego segment może tracić na wartości, na przykład w okresie pogorszenia koniunktury.
• Ryzyko spółki. Pojedyncza firma może pogorszyć wyniki, zadłużyć się, a w skrajnych przypadkach upaść, co grozi utratą całości zainwestowanych środków.
• Ryzyko płynności. Przy mniejszej liczbie transakcji trudniej kupić lub sprzedać akcje po oczekiwanej cenie. Dotyczy to zwłaszcza małych spółek i NewConnect.
• Ryzyko walutowe. Występuje przy spółkach i instrumentach powiązanych z walutami obcymi.
• Ryzyko regulacyjne i podatkowe. Zasady opodatkowania zysków kapitałowych oraz przepisy dotyczące rynku mogą się zmieniać.

Inwestowanie na giełdzie wiąże się z możliwością straty części lub całości zainwestowanego kapitału, a wyniki z przeszłości nie gwarantują wyników w przyszłości. Rozproszenie inwestycji może ograniczyć ryzyko pojedynczej spółki, ale nie eliminuje ryzyka całego rynku.

 

Podsumowanie

GPW to warszawska giełda, na której handluje się akcjami, obligacjami i instrumentami pochodnymi. Akcje notowane są głównie na rynku głównym (rynek regulowany) oraz na NewConnect (alternatywny system obrotu), przy czym ten drugi jest zwykle mniej płynny i bardziej ryzykowny. Indeksy WIG20, mWIG40 i sWIG80 grupują spółki według wielkości: 20 największych, 40 średnich i 80 małych. Składy indeksów są przeglądane co kwartał, więc zmieniają się w czasie.

Indeks pełni rolę punktu odniesienia dla rynku i nie jest ani instrumentem, ani wskazówką inwestycyjną. Każda decyzja na giełdzie wiąże się z ryzykiem.

 

FAQ – najczęściej zadawane pytania o GPW

1. Czym różni się rynek główny GPW od NewConnect?
   Rynek główny jest rynkiem regulowanym, na którym notowane są zwykle większe i bardziej ugruntowane spółki, podlegające wyższym wymogom formalnym. NewConnect to alternatywny system obrotu dla mniejszych i młodszych firm, z niższymi wymogami. Spółki z NewConnect są zazwyczaj mniej płynne i obarczone wyższym ryzykiem.

2. Co to jest WIG20?
   WIG20 to indeks największych i najbardziej płynnych spółek rynku głównego GPW. Obejmuje 20 spółek, jest indeksem cenowym i nie uwzględnia wypłacanych dywidend. W indeksie nie może być więcej niż pięć spółek z jednego sektora, a skład jest przeglądany co kwartał.

3. Ile spółek wchodzi w skład mWIG40?
   mWIG40 obejmuje 40 średnich spółek rynku głównego, które nie należą do WIG20. Liczba spółek jest stała, ale ich lista zmienia się przy okresowych przeglądach składu.

4. O której działa giełda w Warszawie?
   Notowania odbywają się w dni robocze, w ustalonych godzinach i fazach sesji, takich jak faza przed otwarciem, notowania ciągłe i zamknięcie. Dokładny harmonogram określają przepisy giełdy i może się on zmieniać, dlatego warto sprawdzać aktualny harmonogram w oficjalnych materiałach GPW.

5. Jak kupić akcje na GPW?
   Zlecenia składa się przez dom maklerski, w którym trzeba mieć rachunek inwestycyjny. Po wpłacie środków składa się zlecenie kupna wybranego instrumentu. Przed pierwszą transakcją warto poznać koszty (prowizje), zasady opodatkowania oraz ryzyko, w tym możliwość straty kapitału.

6. Czy NewConnect jest bardziej ryzykowny niż rynek główny?
   Zazwyczaj tak. Spółki z NewConnect są często mniejsze i młodsze, wymogi formalne są niższe, a płynność akcji jest zwykle mniejsza. Nie oznacza to jednak, że rynek główny jest wolny od ryzyka, bo również na nim ceny akcji mogą spadać, a spółki tracić na wartości.

 

Materiał ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Nie stanowi rekomendacji ani porady inwestycyjnej w rozumieniu obowiązujących przepisów. Inwestowanie na rynkach finansowych wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości zainwestowanego kapitału, a wyniki historyczne nie gwarantują przyszłych rezultatów. Decyzje inwestycyjne podejmowane są na własną odpowiedzialność.

Materiał reklamowy.