O cechach osoby przedsiębiorczej
Osoba przedsiębiorcza kojarzy się zwykle z kimś, kto zakłada firmę i potrafi zarabiać na własnych pomysłach. To jednak tylko część obrazu. Taką postawę może mieć również pracownik, który dostrzega problem i proponuje sensowne rozwiązanie. Nie musi przy tym marzyć o własnym biznesie. Przedsiębiorczość ujawnia się w działaniu, czasem zupełnie niepozornym. Jak ją rozpoznać? Warto przyjrzeć się decyzjom podejmowanym w pracy, a później zobaczyć, jak podobne cechy wykorzystuje właściciel firmy.
Osoba przedsiębiorcza – najważniejsze informacje
- Osoba przedsiębiorcza dostrzega możliwości i podejmuje działania, które tworzą wartość dla innych.
- Przedsiębiorczość można wykazywać na etacie – własna firma nie jest warunkiem takiej postawy.
- Cechy osoby przedsiębiorczej obejmują inicjatywę i samodzielność, która pozwala również korzystać ze wsparcia.
- Przedsiębiorczy pracownik proponuje usprawnienia i uzgadnia zmiany wymagające zgody przełożonego.
- Przedsiębiorczy właściciel firmy ocenia potrzeby klientów oraz koszty sprawdzenia nowego pomysłu.
- Nieudana próba może pomóc poprawić rozwiązanie, jeśli zostaną ustalone przyczyny problemu.
Kim jest osoba przedsiębiorcza – czy musi prowadzić firmę?
Osoba przedsiębiorcza dostrzega możliwości i podejmuje działania, aby przekształcić pomysł w wartość dla innych. Takie rozumienie przedsiębiorczości przyjęto w europejskim modelu kompetencji EntreComp. Wartość nie musi oznaczać pieniędzy. Może nią być również rozwiązanie problemu społecznego albo stworzenie czegoś użytecznego dla lokalnej społeczności. Własna działalność nie jest więc warunkiem przedsiębiorczej postawy.
Sam pomysł to dopiero początek. Można długo opowiadać o lepszym sposobie wykonywania zadania, a potem zostawić wszystko po staremu. Przedsiębiorczość wymaga przełożenia zamiaru na działanie. Czasem wystarczy niewielka próba, dzięki której można ocenić, czy rozwiązanie rzeczywiście komuś pomaga.
Czy zatem każdy właściciel firmy jest przedsiębiorczy? Sam fakt prowadzenia biznesu nie przesądza o sposobie działania. Właściciel może trzymać się dawnych rozwiązań mimo sygnałów, że przestały odpowiadać klientom. Tymczasem zatrudniona u niego osoba może zauważyć nową potrzebę i przygotować propozycję zmiany. Stanowisko nie rozstrzyga wszystkiego.
Przedsiębiorczości nie należy też oceniać wyłącznie po pewności siebie. Głośno przedstawiony pomysł nadal wymaga sprawdzenia. Często podkreśla się znaczenie współdziałania i uczenia się podczas realizacji pomysłów. To daje szerszy obraz niż wyobrażenie samotnego człowieka, który zawsze wie najlepiej.
Cechy osoby przedsiębiorczej z pozycji pracownika i pracodawcy
Podstawowe kompetencje mogą być podobne, lecz inaczej wykorzystuje je osoba zatrudniona, a inaczej ktoś zarządzający firmą. Pracownik działa w ramach powierzonych obowiązków. Pracodawca ma zwykle większy wpływ na kierunek rozwoju przedsiębiorstwa, ale też odpowiada za decyzje dotyczące całego zespołu.
Uwzględnia się m.in. inicjatywę i planowanie. Osobne miejsce zajmuje w nim uczenie się przez doświadczenie. Poniższe opisy pokazują, jak można odnieść te kompetencje do obu ról zawodowych. Nie są testem osobowości ani zamkniętym katalogiem cech.
Osoba przedsiębiorcza jako pracownik
- Inicjatywa połączona z oceną sytuacji. Przedsiębiorczy pracownik potrafi zauważyć, że pewne zadanie można wykonać lepiej. Zamiast ograniczać się do narzekania, przedstawia propozycję i wyjaśnia jej sens. Nie oznacza to samowolnego zmieniania zasad. Jeżeli decyzja wymaga zgody przełożonego, najpierw trzeba ją uzyskać. Własna inicjatywa ma wtedy szansę stać się uzgodnionym działaniem.
- Samodzielne szukanie rozwiązań i zadawanie pytań. Warto umieć poszukać rozwiązania, zanim poprosi się kogoś o gotową odpowiedź. Jednak brak informacji bywa realną przeszkodą. Pracownik, który rozpoznaje granice swojej wiedzy, może szybciej ustalić, jakiego wsparcia potrzebuje.
Dla Ciebie może to oznaczać przygotowanie wstępnej propozycji przed rozmową z pracowadcą. Łatwiej wtedy omówić problem niż zaczynać od samego „nie wiem”. - Gotowość do poprawiania własnych pomysłów. Pierwsza wersja rozwiązania może mieć słabe strony. Przedsiębiorcza postawa pozwala potraktować próbę jako źródło informacji, zamiast bronić pomysłu za wszelką cenę. Jeśli coś nie działa, warto ustalić przyczynę. Dopiero potem decydować, czy potrzebna jest poprawka, czy zupełnie inny kierunek.
- Współpraca nastawiona na użyteczny rezultat. Pomysł pracownika może wymagać wiedzy osoby z innego działu. Rozmowa z nią pozwala zobaczyć ograniczenia, których wcześniej nie było widać. Zwracają się uwagę, że realizowanie nowych pomysłów jest procesem społecznym. Przedsiębiorczy pracownik nie musi zatem wykonywać wszystkiego sam. Powinien umieć włączyć innych w działanie i wysłuchać ich uwag.
Tak rozumiana przedsiębiorczość nie wymaga ciągłego dokładania sobie obowiązków. Propozycja usprawnienia może dotyczyć zadania, które już wykonujesz. Warto przy tym ustalić, ile czasu można przeznaczyć na próbę. Pomysł potrzebuje miejsca w organizacji pracy, a nie tylko entuzjazmu.
Osoba przedsiębiorcza jako pracodawca
Po stronie pracodawcy większego znaczenia nabiera tworzenie warunków do działania. Nawet dobry pomysł pracownika może utknąć, jeśli nikt nie ustali, kto podejmie decyzję. Często podkreśla się rolę zaufania i samodzielności pracowników. Wskazuje się też potrzebę zapewnienia czasu na rozwijanie pomysłów.
- Ocena pomysłu przez jego wartość dla odbiorcy. Przedsiębiorczy pracodawca pyta, jaki problem rozwiązuje proponowana zmiana. Samo zainteresowanie nowością to za mało. Jeśli klient nie widzi w niej korzyści, trzeba ponownie przyjrzeć się założeniom. Taka ocena pomaga oddzielić atrakcyjny pomysł od rozwiązania, które warto rozwijać.
- Decydowanie z uwzględnieniem ryzyka. Właściciel firmy nie zawsze ma pełne informacje. Może jednak ograniczyć skalę pierwszej próby, zamiast od razu angażować dużą część budżetu. Ważne jest także ustalenie, po czym pozna powodzenie przedsięwzięcia.
Czy więcej zamówień wystarczy? Niekoniecznie, jeśli każde z nich wymaga kosztów większych od uzyskanego przychodu. Ocena musi uwzględniać to, co firma rzeczywiście zyskuje. - Dawanie zespołowi przestrzeni do usprawnień. Pracodawca może zapraszać do zgłaszania pomysłów, ale powinien również na nie odpowiadać. Gdy propozycja zostaje odrzucona, przydatne jest wyjaśnienie przyczyny. W przeciwnym razie trudno oczekiwać kolejnych prób. Z kolei zaakceptowany pomysł wymaga ustalenia odpowiedzialności za jego realizację. Dopiero wtedy zespół wie, co może zrobić i w jakich granicach.
Pracownik i pracodawca patrzą więc na przedsiębiorczość z różnych miejsc. Pierwszy może zaproponować zmianę w swoim obszarze pracy. Drugi powinien ocenić jej znaczenie dla firmy i umożliwić rozsądną próbę. Gdy obie strony rozumieją swoją rolę, łatwiej przełożyć pomysł na coś użytecznego.
Przykłady osoby przedsiębiorczej jako właściciela firmy
Przedsiębiorczość właściciela firmy może ujawniać się przy tworzeniu nowej oferty, ale również podczas rozwiązywania codziennych problemów. Zobaczmy to na kilku przykładowych sytuacjach.
- Właścicielka piekarni sprawdza pomysł na wcześniejszy odbiór zamówień. Klienci chcą kupować pieczywo przed pracą, ale lokal otwiera się za późno. Właścicielka proponuje więc wcześniejszy odbiór przez dwa dni w tygodniu. Zbiera zamówienia z wyprzedzeniem, żeby wiedzieć, ile pieczywa przygotować.
Po zakończeniu próby porównuje dodatkowy przychód z kosztami obsługi. Dopiero wtedy decyduje, czy warto zmienić godziny otwarcia na dłużej. Potrzeba klientów staje się punktem wyjścia do sprawdzenia pomysłu. - Właściciel firmy remontowej przygotowuje ofertę drobnych napraw. Podczas rozmów z klientami zauważa, że trudno znaleźć wykonawcę na niewielkie zlecenie. Postanawia przeznaczyć jeden dzień w tygodniu na takie prace. Ogranicza obszar dojazdu, żeby podróże nie pochłonęły większości dnia. Dzięki temu może przetestować dodatkową usługę, wykorzystując posiadany sprzęt.
- Właścicielka sklepu internetowego wyjaśnia przyczynę zwrotów. Otrzymuje wiadomości od kupujących, którzy inaczej wyobrażali sobie wielkość produktu. Przygląda się opisowi i zauważa, że same wymiary niewiele mówią osobie oglądającej zdjęcie. Dodaje więc fotografię pokazującą przedmiot obok dłoni oraz wyraźniej opisuje jego zastosowanie.
Czy to wystarczy? Właścicielka sprawdza, czy po zmianie kupujący rzadziej zgłaszają ten sam problem. Przedsiębiorcza postawa polega tutaj na wykorzystaniu informacji od klientów do poprawienia oferty. Zamiast uznać zwroty za nieunikniony koszt, próbuje usunąć ich przyczynę. - Właściciel warsztatu rowerowego proponuje przeglądy dla lokalnej firmy. Wie, że część jej pracowników dojeżdża rowerami. Przygotowuje propozycję podstawowego przeglądu wykonywanego w umówionym dniu przy siedzibie firmy. Najpierw ustala liczbę zainteresowanych, aby ocenić opłacalność dojazdu.
Nie kupuje od razu kolejnego samochodu. Pierwsze zlecenie pozwala mu sprawdzić, ile czasu zajmuje obsługa i jakie wyposażenie jest potrzebne na miejscu. - Właściciel kawiarni szuka przyczyny małego ruchu w określonych godzinach. Lokal ma wielu gości rano, lecz po południu część stolików pozostaje pusta. Właściciel rozmawia z osobami pracującymi w sąsiednich budynkach. Dowiaduje się, że szukają miejsca na krótkie spotkania po pracy.
Proponuje możliwość rezerwacji stolika z wyprzedzeniem i testuje ją przez kilka tygodni. Jeśli zainteresowanie się pojawi, może rozwinąć tę część oferty. Zaczyna jednak od potrzeby odbiorców, a nie od przypadkowego wydatku na reklamę.
Przykłady osoby przedsiębiorczej jako pracownika
Pracownik również może zauważyć szansę na zmianę i nadać pomysłowi użyteczną formę. Czasem dotyczy ona jego własnego stanowiska, a czasem ułatwia pracę całemu zespołowi.
- Osoba obsługująca zamówienia proponuje poprawienie formularza. Wielokrotnie prosi klientów o uzupełnienie tych samych danych. Każda dodatkowa wiadomość wydłuża realizację, więc przygotowuje propozycję zmiany. Po uzyskaniu zgody sprawdza, czy klienci rzadziej pomijają potrzebne informacje.
Korzyść może odczuć również kupujący, który szybciej złoży kompletne zamówienie. Pracownik wykorzystuje przy tym wiedzę zdobytą podczas codziennej obsługi. - Pracownik magazynu proponuje inne rozmieszczenie towaru. Dostrzega, że często zamawiany produkt znajduje się daleko od stanowiska pakowania. Uzgadnia jego przeniesienie z osobą odpowiedzialną za organizację magazynu. Podczas próby zespół sprawdza, czy nowe ustawienie skraca przygotowanie paczek. Trzeba też ocenić, czy zmiana nie utrudnia pozostałych zadań.
- Recepcjonistka w gabinecie proponuje zmianę sposobu przypominania o wizytach. Zauważa, że część klientów myli godzinę spotkania albo zapomina wcześniej zgłosić rezygnację. Przygotowuje propozycję wiadomości z czytelną informacją o terminie. Dodaje również wskazówkę, jak odwołać wizytę, i przedstawia tekst przełożonemu.
Po zatwierdzeniu zespół może sprawdzić, czy klienci częściej informują o zmianie planów. Pomysł wynika z obserwacji problemu, z którym recepcjonistka styka się podczas pracy. - Sprzedawca zauważa, że klienci potrzebują dodatkowej usługi. Kupujący pytają, czy sklep może pomóc w złożeniu sprzedawanego mebla. Pracownik zapisuje takie zgłoszenia i przekazuje kierownikowi propozycję współpracy z wykonawcą montażu. Wyjaśnia, przy których produktach pojawia się zainteresowanie.
Nie obiecuje klientom usługi, której sklep jeszcze nie oferuje. Pomaga natomiast ocenić, czy warto ją przygotować. Przedsiębiorczość pracownika może więc wspierać rozwój firmy nawet wtedy, gdy decyzję podejmuje ktoś inny. - Pracownica administracji upraszcza przekazywanie dokumentów. Zauważa, że współpracownicy przesyłają pliki bez informacji potrzebnych do ich dalszej obsługi. W efekcie trzeba ponownie pytać o szczegóły. Przygotowuje krótki wzór zgłoszenia i konsultuje go z osobami, które będą z niego korzystać.
Dopiero ich uwagi pokazują, które pola są potrzebne, a które tylko wydłużają wypełnianie. Po poprawkach formularz trafia do próbnego użycia w jednym zespole. Dzięki temu można sprawdzić jego przydatność przed szerszym wdrożeniem. - Pracownik produkcji proponuje sposób ograniczenia pomyłek. Dostrzega, że podobne opakowania dwóch materiałów utrudniają ich rozróżnienie. Zgłasza problem przełożonemu i proponuje wyraźniejsze oznaczenie miejsc przechowywania. Zmiana zostaje oceniona przez osoby odpowiedzialne za dany proces, zanim zespół zacznie z niej korzystać.
W tym przykładzie przedsiębiorcza postawa łączy obserwację z odpowiedzialnością. Pracownik przedstawia pomysł, uwzględniając zasady obowiązujące na swoim stanowisku.
Własna firma daje inne możliwości działania niż etat, ale w obu rolach można wykazać się przedsiębiorczością. Jej przejawem jest zauważenie potrzeby i podjęcie przemyślanej próby, której rezultat da się ocenić.
Osoba przedsiębiorcza – pytania i odpowiedzi
Kim jest osoba przedsiębiorcza?
Osoba przedsiębiorcza dostrzega możliwości i podejmuje działania, które przekształcają pomysł w coś użytecznego dla innych.
Czy osoba przedsiębiorcza musi prowadzić firmę?
Nie, przedsiębiorczością można wykazywać się również podczas pracy na etacie. Pracownik może np. zaproponować usprawnienie, które ułatwi obsługę klientów.
Jakie cechy wyróżniają osobę przedsiębiorczą?
Osobę przedsiębiorczą wyróżnia inicjatywa połączona z gotowością do sprawdzania pomysłów i poprawiania ich na podstawie zdobytych doświadczeń.
Jak rozpoznać przedsiębiorczego pracownika?
Przedsiębiorczy pracownik zauważa problemy w swoim obszarze pracy i przedstawia propozycje ich rozwiązania. Potrafi też uzgodnić zmianę z przełożonym, jeśli wymaga ona jego zgody.
Jaki jest przykład przedsiębiorczości właściciela firmy?
Przykładem jest właścicielka piekarni, która odpowiada na potrzeby klientów, testując wcześniejszy odbiór zamówień przed zmianą godzin otwarcia.
Czy osoba przedsiębiorcza musi podejmować duże ryzyko?
Nie, nowy pomysł można najpierw sprawdzić w niewielkiej skali. Pozwala to ocenić zainteresowanie odbiorców oraz koszty przed podjęciem większej decyzji.
Czy osoba przedsiębiorcza musi być bardzo pewna siebie?
Nie, pewność siebie nie przesądza o przedsiębiorczości, ponieważ pomysł wymaga sprawdzenia niezależnie od sposobu jego przedstawienia.
Źródła:
- EntreComp: The entrepreneurship competence framework, https://joint-research-centre.ec.europa.eu/scientific-activities/key-competences-lifelong-learning/entrecomp-entrepreneurship-competence-framework_en
- Competence areas and learning progress, https://joint-research-centre.ec.europa.eu/scientific-activities/key-competences-lifelong-learning/entrecomp-entrepreneurship-competence-framework/competence-areas-and-learning-progress_en
Przeczytaj także inne artykuły o biznesie i nie tylko:
Dodaj komentarz