Co to jest zysk operacyjny + wzory

Szczegóły: Autor: Sebastian - Biznesator; Kategoria: Firma

Spis treści

Zysk operacyjny w biznesie

W świecie finansów jedni mówią o przychodach, inni o kosztach, a ktoś jeszcze dorzuca "zysk operacyjny" i robi się lekko zamieszanie. Czy to dużo, mało, istotne? Jeśli prowadzisz firmę lub chociaż śledzisz raporty giełdowe, warto wiedzieć, co dokładnie pokazuje ta wartość. Czasem bywa tak, że firma ma ogromne przychody, a i tak nie zarabia na swojej działalności. Właśnie wtedy zysk operacyjny potrafi otworzyć oczy i pokazać, jak naprawdę wygląda biznes.

Zysk operacyjny – najważniejsze informacje

Zysk operacyjny pokazuje, ile firma zarabia na swojej podstawowej działalności, bez podatków i kosztów finansowania.
Ten wynik liczy się zwykle jako przychody ze sprzedaży minus koszty operacyjne związane z bieżącą działalnością.
EBIT to zysk przed odsetkami i podatkiem dochodowym, bardzo często zbliżony do zysku operacyjnego.
EBITDA dodaje do EBIT amortyzację, dzięki czemu lepiej pokazuje potencjał generowania gotówki z działalności.
EBITA skupia się na wyłączeniu amortyzacji wartości niematerialnych, co bywa ważne w firmach technologicznych czy licencyjnych.
Zysk operacyjny może być dodatni, a zysk netto ujemny, jeśli firma ma wysokie koszty finansowe lub podatkowe.
Zysk brutto mówi głównie o marży na sprzedaży, a zysk operacyjny o tym, czy cały model działania firmy ma sens finansowy.

Co to jest zysk operacyjny?

Najprościej? Zysk operacyjny to pieniądze, które zostają firmie z jej podstawowej działalności, zanim dorzuci się podatki, odsetki od kredytów czy różne zdarzenia jednorazowe. Jeżeli sklep sprzedaje buty – liczymy wpływy ze sprzedaży minus koszty zakupu towaru, wynagrodzenia, marketing, czynsz, logistykę, energię i całą resztę, która pozwala działać na co dzień. To właśnie efekt tej operacyjnej układanki.

Dlaczego ten wynik jest w ogóle analizowany? Bo pokazuje, czy firma faktycznie zarabia na tym, czym ma się zajmować. Można przecież sprzedać nieruchomość, wygrać spór prawny albo trafić inwestycję życia. Co to zmienia? Ano tyle, że dzięki temu zysk netto skoczy do góry. Tylko że to nie mówi nic o stabilności. Zysk operacyjny pokazuje realną kondycję biznesu, bez ozdobników i przypadkowych zdarzeń.

Zdarza się, że przedsiębiorstwo ma dodatni zysk operacyjny, lecz finalnie raportuje stratę netto. Kredyty, podatki albo odpisy mogą zmienić obraz. Dlatego właśnie analitycy, inwestorzy i właściciele firm tak często zaglądają właśnie w ten fragment sprawozdania finansowego – bo to tam widać, czy działalność ma sens.

Dla Ciebie, jako czytelnika, ważna jest jeszcze jedna rzecz: zysk operacyjny nie uwzględnia kosztów finansowania, więc sprawdza jedynie efektywność biznesową, a nie całej sytuacji ekonomicznej firmy. I czasem to wystarcza, by zrozumieć, dlaczego jedne marki rosną, a inne ledwo utrzymują się na powierzchni.

Wzory na zysk operacyjny

Choć definicje bywają różne, samo obliczenie zysku operacyjnego jest dość logiczne. Liczysz, ile firma zarobiła na swojej działalności, a potem odejmujesz to, co musiała wydać, żeby tę działalność prowadzić. Nic więcej.

Najczęściej stosuje się dwa podstawowe wzory:

Zysk operacyjny = Przychody ze sprzedaży – Koszty operacyjne

Czyli przychody minus koszt towarów i usług, wynagrodzenia, marketing, koszty biur, logistyki, energii, usług zewnętrznych itd. Innymi słowy – wszystko, co jest niezbędne, aby firma działała.

Zysk operacyjny = Zysk brutto – Koszty operacyjne

Tu punkt wyjścia jest inny, ale efekt identyczny. Czasem przedsiębiorstwa wolą operować zyskiem brutto, szczególnie gdy raportują szczegółowe dane o marży.

Warto też pamiętać, że zysk operacyjny nie uwzględnia podatków i odsetek, więc nie da odpowiedzi na pytanie, czy firma radzi sobie z finansowaniem długu. To dopiero kolejny etap analizy finansowej.

Co to jest EBIT – definicja i wzory

EBIT, czyli Earnings Before Interest and Taxes, to wynik, który pomaga ocenić, czy firma zarabia na swojej podstawowej działalności. Bez zaglądania w kredyty, leasingi, podatki, politykę finansowania czy kreatywne księgowości. Dlatego analitycy lubią go najbardziej – wiadomo, czy biznes ma sens, nawet jeśli firma tonie w długach albo korzysta z ulg podatkowych.

Wyobraź sobie restaurację. Codziennie sprzedaje obiady, płaci kucharzom, dostawcom, za prąd, wynajem lokalu, marketing. Jeśli po tych wszystkich operacyjnych wydatkach zostają pieniądze – jest EBIT. Jeżeli nie, to znaczy, że działalność sama w sobie nie daje zarobku, nawet jeśli właściciel sprzeda nieruchomość i roczny wynik netto wyjdzie na plus.

Dlatego poprawne, najczęściej używane wzory wyglądają tak:

EBIT = Przychody ze sprzedaży – Koszty operacyjne

lub – jeśli zaczynasz od wyniku końcowego:

EBIT = Zysk netto + Podatek dochodowy + Odsetki

albo – gdy patrzysz na układ rachunku wyników:

EBIT = Zysk brutto + Odsetki

W Polsce zysk brutto (EBT) to nie to samo co marża brutto (gross profit).

Wszystkie trzy prowadzą do tego samego – kwestia, od której liczby startujesz. I tu ważna rzecz: w niektórych spółkach EBIT może się lekko różnić od „zysku operacyjnego”, jeśli pojawiają się przychody lub koszty jednorazowe. Dlatego zawsze warto zajrzeć do not objaśniających w sprawozdaniu.

Co to jest EBITDA – definicja i wzory

EBITDA to Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization, czyli wynik operacyjny powiększony o amortyzację. Upraszczając – pokazuje, ile firma generuje gotówki na działalności.

Dlaczego ktoś miałby usuwać amortyzację z rachunku wyników? Bo amortyzacja jest kosztem księgowym, a nie faktycznym wydatkiem. Maszyna zakupiona pięć lat temu jest dziś rozliczana w arkuszu, mimo że pieniądze dawno wypłynęły z konta. W sektorach kapitałochłonnych – energetyka, produkcja, telekomunikacja – amortyzacja potrafi być gigantyczna, więc EBITDA daje bardziej praktyczny obraz sytuacji.

Najprostszy wzór wygląda tak:

EBITDA = EBIT + Amortyzacja

Można też spotkać:

EBITDA = Przychody – Koszty operacyjne (bez amortyzacji)

W praktyce bank udzielający kredytu spojrzy najpierw na EBITDA, bo interesuje go, czy firma generuje środki pozwalające spłacać raty, a nie to, jakie ma stawki podatkowe czy rozliczenia księgowe sprzed lat.

Co to jest EBITA– definicja i wzory

EBITA, czyli Earnings Before Interest, Taxes and Amortization, to wskaźnik mniej znany, ale przydatny np. w firmach technologicznych, marketingowych, doradczych czy farmaceutycznych. Tam często największą część majątku stanowią wartości niematerialne – oprogramowanie, licencje, patenty, znaki towarowe.

Dlatego wzór jest prosty:

EBITA = EBIT + Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych

Czyli dodajesz tylko amortyzację „niematerialną”, bez tej dotyczącej maszyn, budynków czy samochodów. Widać, jak funkcjonuje działalność operacyjna, ale bez przesadnego wpływu amortyzacji aktywów, które nie zużywają się fizycznie w taki sposób jak fabryka czy linia produkcyjna.

Kiedy który wskaźnik ma sens?

EBIT – gdy chcesz ocenić rentowność działalności operacyjnej.
EBITA – gdy firma ma dużą amortyzację wartości niematerialnych.
EBITDA – gdy analizujesz zdolność do generowania gotówki i spłaty zobowiązań.

Inwestor giełdowy najpierw spojrzy na EBIT, bank na EBITDA, a fundusz kupujący software house – pewnie na EBITA. Zależnie od branży i sytuacji, każdy z nich opowiada inną historię o firmie.

Zysk operacyjny a zysk netto

Te dwa pojęcia często stoją obok siebie w raportach finansowych, ale mówią o firmie zupełnie różne rzeczy. Zysk operacyjny pokazuje, ile przedsiębiorstwo zarabia na swojej podstawowej działalności. Czyli na tym, co robi na co dzień - sprzedaży produktów, usług, produkcji, logistyce, obsłudze klienta. Gdyby odciąć kredyty, podatki, lokaty, dotacje, odszkodowania i jednorazowe transakcje, zostaje właśnie on.

A zysk netto? To wynik końcowy, ten "po wszystkim". Dopiero tutaj odejmuje się odsetki od kredytów, podatek dochodowy, koszty finansowe, czasem także zdarzenia jednorazowe. To liczba, którą widzi właściciel, inwestor indywidualny czy urząd skarbowy. Jeżeli firma ma długi, korzysta z tarczy podatkowej albo płaci wysokie oprocentowanie leasingu - zysk netto może być zupełnie inny niż operacyjny.

Może więc zdarzyć się paradoks: spółka ma dodatni zysk operacyjny, ale finalnie raportuje stratę netto. Dlaczego? Bo raty kredytów zjadają wynik, a podatek nie odpuszcza. Albo odwrotnie - działalność operacyjna ledwo zipie, lecz sprzedaż nieruchomości podnosi zysk netto i tworzy pozornie piękny obraz kondycji firmy.

Dlatego analitycy, zanim zachwycą się wysokim zyskiem netto, zerkają na zysk operacyjny, żeby sprawdzić, czy biznes faktycznie zarabia na tym, co ma wpisane w statut. Zysk netto bywa bardziej podatny na wpływy zewnętrzne, decyzje księgowe i sytuację finansową przedsiębiorstwa. Zysk operacyjny natomiast opowiada historię pracy całej organizacji - sprzedaży, produkcji, kontroli kosztów, logistyki, marketingu.

Warto więc pamiętać: zysk netto ocenia całą firmę, a zysk operacyjny samą działalność. I to właśnie dlatego oba wyniki są potrzebne. Jeden odpowiada na pytanie, czy przedsiębiorstwo jest rentowne, a drugi - czy potrafi utrzymać się finansowo po zapłaceniu rachunków i podatków.

Zysk operacyjny a zysk brutto

Na pierwszy rzut oka te dwa wyniki wydają się do siebie zbliżone. Oba pojawiają się wysoko w rachunku zysków i strat i oba dotyczą działalności firmy. Jednak mierzą zupełnie inne etapy zarabiania pieniędzy. Zysk brutto powstaje tuż po odjęciu kosztu wytworzenia lub zakupu sprzedawanych produktów, czyli tzw. kosztu własnego sprzedaży. To dlatego tak często mówi się, że pokazuje on efektywność handlową albo produkcyjną przedsiębiorstwa.

Dla przykładu: sklep kupuje buty za 180 zł, sprzedaje je za 300 zł, więc zysk brutto wynosi 120 zł. I kropka. W tym momencie nie ma znaczenia czynsz za lokal, pensje pracowników, reklamy, leasing auta, prąd czy system magazynowy.

Natomiast zysk operacyjny idzie krok dalej. Od zysku brutto odejmuje koszty prowadzenia działalności - administrację, marketing, logistykę, obsługę biura, wynagrodzenia, ubezpieczenia, usługi zewnętrzne i wszystkie inne wydatki potrzebne, żeby firma mogła funkcjonować. Dopiero po tym odejmowaniu widać, czy całokształt operacji się spina finansowo.

Dlatego firma może mieć wysoki zysk brutto, a jednocześnie niski lub ujemny zysk operacyjny. To częsta sytuacja w branżach o dużych kosztach stałych, np. gastronomii, e-commerce albo marketach stacjonarnych. Sam produkt zarabia świetnie, ale biznes jako całość już niekoniecznie.

W praktyce zysk brutto pomaga ocenić marżowość sprzedaży, a zysk operacyjny - efektywność zarządzania firmą. Jeden pokazuje, jak opłacalne są produkty lub usługi, drugi - czy przedsiębiorstwo działa mądrze kosztowo i organizacyjnie. Dlatego dobre analizy finansowe zawsze patrzą na oba te wskaźniki, bo dopiero razem tworzą pełen obraz sytuacji.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Co to jest zysk operacyjny w firmie?
To wynik pokazujący, ile biznes zarabia na swojej codziennej działalności, zanim do gry wejdą podatki czy odsetki.

Czy zysk operacyjny to to samo co EBIT?
Najczęściej tak, ale w niektórych firmach EBIT może uwzględniać dodatkowe przychody lub koszty spoza działalności.

Czym różni się zysk operacyjny od zysku netto?
Zysk netto to już ostatni wynik po podatkach i finansowaniu, a zysk operacyjny zatrzymuje się wcześniej.

Czym różni się zysk operacyjny od zysku brutto?
Zysk brutto pokazuje marżę na sprzedaży, a operacyjny mówi, czy cała firma działa opłacalnie po doliczeniu kosztów prowadzenia biznesu.

Co dokładnie pokazuje EBIT?
EBIT pozwala ocenić rentowność działalności bez patrzenia na sposób finansowania firmy czy jej obciążenia podatkowe.

Po co patrzy się na EBITDA?
EBITDA pomaga sprawdzić, ile gotówki biznes może generować na bieżąco, bo wyłącza amortyzację, podatki i odsetki.

Kiedy używa się wskaźnika EBITA?
Najczęściej wtedy, gdy duży wpływ na wyniki ma amortyzacja wartości niematerialnych, np. oprogramowania.

Czy dodatni zysk operacyjny i ujemny zysk netto to normalne?
Tak, może się zdarzyć, gdy koszty finansowania albo podatki są na tyle wysokie, że „zjadają” wypracowany wynik.

Jak znaleźć zysk operacyjny w rachunku zysków i strat?
Zwykle zaczyna się od zysku brutto na sprzedaży i odejmuje koszty operacyjne, takie jak administracja czy marketing.

Co jest ważniejsze w analizie: zysk operacyjny czy netto?
To zależy, bo operacyjny mówi o jakości działalności, a netto pokazuje ostateczny wynik po wszystkich obciążeniach.